Бага байхдаа If i had a million dollar гэж бараг мэдэхгүй дуу аялаад л баян хүн болно гэж мөрөөддөг байлаа. Хэзээнээс ч юм энэ бодол минь алга болчихсон юм. Тэгээд саяхан гэнэт бодлоо, энэ бодол минь алга болоод юугаар солигдсон юм бол? Баян хүн болно гэж бодохдоо ямар аргаар болох гэсэн юм бол?
Энэ хоёр асуултын алинд нь ч хариулж чадсангүй ээ. Ер нь тэгээд мөнгө гэж юу юм болоо? Бидний амьдралдаа бараа таваар солилцохдоо хэрэглэдэг хэрэглэгдэхүүн, бидний хөдөлмөрийг үнэлдэг үнэлгээ гэж хэлбэл дөхөж очих болов уу?
Худлаа үнэн мэдээллийн технологийн мэргэжилтэй бас сурдаг болохоор найз нөхөд, танилуудаас эхлээд хүн бүр л интернэтээс хүмүүс яаж мөнгө олоод байна? Ямар арга байна? Мөнгө хийх арга тэнд л байна гэх юм. Надад үүнд нь тийм ээ гэхээс өөр хариулт олддоггүй юм. Учир нь, Bill Gates, Steve Jobs, Sergei Brin, Larry Page, Mark Zuckerberg гэдэг нэрнүүдийг харахад тодорхой биз ээ. Эдгээр нэрнүүд бол өнөөдөр дэлхий дээрх хамгийн үлгэр жишээ тэрбумтнууд ба бүгд мэдээллийн технологиос төрөн гарагсад.
Өнөөгийн технологийн хурдацтай хөгжилд материаллаг зүйлээсээ програм хангамж илүү хүчирхэг бас чухал, үүнийгээ дагаад илүү орлоготой байж чадна гэдгийг Билл Гейтс олж харсныхаа хүчинд найз Пол Аллэнтайгаа хамт энэ салбар дахь дэлхийн хамгийн анхны тэрбумтнууд болж чадсан байх гэж боддог.
Харин одоо бидний өмнө тавигдах, ер нь бол тавигдсаар ч ирсэн нэгэн асуулт бол Билл Гейтс шиг тэрбумтан болох боломж бидэнд бий юу? Бид гэхээр хариуцлагаас бултаад байгаа юм шиг болоод байна, тийм болохоор надад байна уу? Уншиж байгаа та ч гэсэн надад гэдэг үгийг яг өөр дээрээ тусгаж асуугаад үзээрэй. Миний хариулт бол "байх ёстой!"
Аливаа бизнес хөрөнгө оруулалт хийгдэж байж ашиг олдог. Энэ салбарын давуу тал нь бодит материаллаг хөрөнгө оруулалт шаарддаггүйг надаар хэлүүлэлтгүй бүгд мэднэ. Хамгийн сүүлийн жишээ, дэлхийн хамгийн залуу тэрбумтан Mark Zuckerberg, надаас бас чамаас эхлээд бид бүгдийг "донтуулж" байгаа Facebook гээчийг бий болгогч. Үүний өмнө Google, хоёр жил гаруйн өмнө хүмүүс тэр бүр гүүгл хэрэглээд байдаггүй байсныг сайн санаж байна. Харин жил хагасын өмнөөс хүн бүхэн "гүүглээс асуу" гэдэг болсон. Харин өнөөдөр юу ч ярьсан фэйсбүүк дээр байгаа гэдэг хариулт өгдөг болж. Өнөөдөр сүлжээнд холбогдоогүй писи, писи биш болсон үед энэ хоёр веб рүү хоёулан руу нь биш юм аа гэхэд аль нэг рүү ордоггүй хүн бараг байхаа больжээ.
Энэ хоёрыг байхгүй байхад хүмүүс писигээ асаагаад, интернэтэд ороод болоод байдаг л байсан. Гэвч өнөөдөр надаас эхлээд аль алингүйгээр нь байж чадахгүй юм шиг болчихсон хүмүүс дэндүү олширчээ. Энд юу хэлэх гээл ядаад байгаа юм гэхээр, бидний хэний ч мэдэх, хүний хэрэгцээ шинэ хэрэглээг бий болгож, шинэ хэрэглээ нь шинэ хэрэгцээг бий болгодог циклийг дурьдах гээд байгаа юм.
Учир нь яг одоо 2011 оны 1 сар, өнөөдөр дэлхийн 10 писиний 9-өөс олон нь Виндовс үйлдлийн системийг хэрэглэж байна. Анх Майкрософт компани Интернэт Эксплорэртой Виндовс гаргахад Netscape зах зээлээс шахагдаж байлаа. Энэ мэтчилэнгийн жишээн дээр хүмүүс Билл Гейтс гэж нөхөр бүх писиг эзэлсэн шиг бүх програм хангамжуудыг эзлэх нь, үүнд зай байхгүй, үүний эсрэг тэмцье гэдэг улсууд ч бий. Гэтэл үнэндээ энэ зах зээл өөрөө дэндүү том тэлж байна. Байгаа юман дээр зодолдох биш шинийг эрэлхийлж чадсан нь амжилт олно.
Хоёр дахь Билл Гейтс болох боломжгүй болсон ч гэлээ, дараагийн Mark Zuckerberg болох боломж бий. Үүний тулд дараагийн давалгаа юу байх уу гэдгийг олж харах хэрэгтэй болов уу. Давалгаа гэж юу хэлж байгаагаа тайлбарлах үүднээс доорх жагсаалтархуу юмыг гаргалаа.
1. IBM personal computer
2. Microsoft Windows operating system
3. Netscape internet browser
4. Yahoo free e-mail account
5. Google search engine
6. Facebook social network
7. ?
P.S. Хэрвээ та уншаад, дээрх жагсаалтыг хараад, Apple, Mac OS, Unix, Linux, gmail, yahoo search, hi5, blogger, twitter, myspace etc гэдэг зүйлүүд санаанд чинь орж байвал та миний бичсэн юмны санааг ойлгоогүй байнаа гэж бодоорой :-)
Tuesday, January 11, 2011
Sunday, November 21, 2010
Social Network
Сүүлийн үед хүмүүс Social Network гэж киноны тухай их ярив аа хө. Олон ч хүн мессэнжрээр энэ киноны тухай ярилцах гээд байсан нь энэ киног үзнэ дээ гэж бодож байсан бодлыг минь гүйцэлдүүлэв.
Анх уг киноны ирклаам гарч байхад жинхэнэ амьдралаас сэдэвлэсэн гэдгийг нь мэдээгүй байлаа. Гэтэл энэ нь та бидний өнөөдөр, өдөр тутмын амьдралдаа хэрэглэж байгаа Фейсбүүк гээч юмыг үндэслэгчийн үнэн түүх болж таарав.
Буржгар үстэй царай муутай энэ залуу яагаад ийм их амжилтанд хүрчихэв? гэдэг асуулт үзсэн хүн бүрийн толгойд орж ирээ биз? Марк Зүкербэрг бол байдаг л нэг гийк. Жирийн бодит амьдралд бусадтай адил тоглож наадах чадваргүй сул дорой нэгэн компьютерийн ард ихэнх цагаа өнгөрөөжээ. Пиво уухыг хобби гэж үзвэл пиво уух хоббитой.
Кино маань ингэж эхэлж байгаа: Гол баатар маань найз охинтойгоо бааранд пиво уугаад яриад сууж байна. Найз охин нь түүнийг хаяна, шалтгаан нь тэр бол гийк. Бие бялдрын сул дорой байдал хүнийг асар их дотуур тамиртай болгох тохиолдол байдаг. Миний бодлоор тэр тийм хүн. Түүнээсээ болж найз охиндоо хаягдсан гэж би хувьдаа дүгнэсэн. Ингээд тэрээр энэ бүхнийг бусад жирийн эр хүн шиг хүлээж авч чадахгүй, асар их доромжлуулсан мэт сэтгэгдэл төрнө.
Дотуур байрандаа очиж найз охиноо /эксээ гэвэл зохих ч юм уу/ өөрийнхөө хамгийн сайн чадах зүйлийг ашиглан доромжилно. Үүнийгээ ерөөсөө эмэгтэй хүнээс өшөөгөө авах гэж ойлгосон уу сургуулийнхаа бүх эмэгтэй оюутнуудыг хамруулна...гэх мэтчилэн.
Түүний энэ ажлаас ихэр ах дүү найзтайгаа хамт бизнесийн санаа олон түүнд хэлэхэд тэр түүнийг нь ашиглан энэхүү фейсбүүкийг бий болгоно. Анхны санаа нь өөрөө маш сайн байсан учир тэр дороо амжилт олж, сая сая хэрэглэгчтэй, гол баатар маань дэлхийн хамгийн залуу тэрбумтан болов.
Одоо энд нэг асуулт байна. Тэр яаж тэрбумтан болчихвоо? Өөрийгөө чаддаг мэддэг гэж боддог ямар ч залуугийн хор шарыг хөдөлгөх л зүйл.
Түүнд бизнесийн санаа байгаагүй, мөнгө байгаагүй. Фейсбүүкийг дууриалгаад хий гэвэл, хийж чадах хүн дэлхий дээр мянга мянгаараа бий.
Амжилтанд хүрсэн хамгийн том зүйл нь юу вэ гэвэл, тэр бол АНХДАГЧ. Монголд шинэ санаа, анхдагчийг огт үнэлдэггүй. Харин Марк Зүкербэргийг 25 тэрбумаар "шагнажээ". Гэхдээ мэдээж тэр мань мэт шиг надад санаа байна гээд дээшээ харж хэвтээгүй. Үүнийг би 2-р хүчин зүйл гэж нэрлэнэ-БҮТЭЭЛЧ СЭТГЭЛГЭЭ.
Дэлхий дээр хүмүүс ихэвчлэн 2 хэсэг хуваагддаг байлаа. Тархины зүүн тал нь хөгжсөн буюу ном шагайсан "мангарууд". Мангарууд гэдэг үгийг хашилтанд бичсэнийг анхааралдаа авна байх гэж найдаж байна. 2 дахь хэсэг нь тархины баруун тал нь хөгжсөн дуучин бүжигчин, тамирчид гм.
Харин 2ланг нь ижил түвшинд, бүр 2ланг нь өндөрт хөгжүүлсэн хүмүүс нэн ховор. Ийм хүмүүсийн нэг нь Фейсбүүкийг үндэслэгч, киноны маань гол баатар юм.
Одоо харин 3 дахь хүчин зүйлийг нэрлэмээр байна. Энэ нь өмнөх 2тойгоо ижил зүйл биш боловч уг бүтээлийн хувьд дурьдахгүй өнгөрч болохгүй гэж бодлоо. Тэр нь юу вэ гэвэл, тэр бол ХАКЕР. Олон хүн хакер гэж хэн болохыг мэдэхгүй мөртлөө, хакерууд өнөөдөр бидний амьдралд хэчнээн "аюултай" болох талаар лекц уншиж байлаа. Тэр хүмүүс тэр чигээрээ яваг. Харин хакер гэж хэн юм бэ гэж асууж байсан хүмүүст, Фейсбүүкийг чинь бий болгосон энэ этгээд бол хакер юм шүү. Миний компьютер вирустчихлээ гээд, дэлхий сөнөж байгаа юм шиг болдог хүмүүст хэчнээн сайхан санаа, хэчнээн бүтээлч сэтгэлгээ байгаад ийм түвшний веб сайт интернэтэд байрлуулах боломжгүй юм.
Санал сэтгэгдлийг харамгүй "сонсоно".
Анх уг киноны ирклаам гарч байхад жинхэнэ амьдралаас сэдэвлэсэн гэдгийг нь мэдээгүй байлаа. Гэтэл энэ нь та бидний өнөөдөр, өдөр тутмын амьдралдаа хэрэглэж байгаа Фейсбүүк гээч юмыг үндэслэгчийн үнэн түүх болж таарав.
Буржгар үстэй царай муутай энэ залуу яагаад ийм их амжилтанд хүрчихэв? гэдэг асуулт үзсэн хүн бүрийн толгойд орж ирээ биз? Марк Зүкербэрг бол байдаг л нэг гийк. Жирийн бодит амьдралд бусадтай адил тоглож наадах чадваргүй сул дорой нэгэн компьютерийн ард ихэнх цагаа өнгөрөөжээ. Пиво уухыг хобби гэж үзвэл пиво уух хоббитой.
Кино маань ингэж эхэлж байгаа: Гол баатар маань найз охинтойгоо бааранд пиво уугаад яриад сууж байна. Найз охин нь түүнийг хаяна, шалтгаан нь тэр бол гийк. Бие бялдрын сул дорой байдал хүнийг асар их дотуур тамиртай болгох тохиолдол байдаг. Миний бодлоор тэр тийм хүн. Түүнээсээ болж найз охиндоо хаягдсан гэж би хувьдаа дүгнэсэн. Ингээд тэрээр энэ бүхнийг бусад жирийн эр хүн шиг хүлээж авч чадахгүй, асар их доромжлуулсан мэт сэтгэгдэл төрнө.
Дотуур байрандаа очиж найз охиноо /эксээ гэвэл зохих ч юм уу/ өөрийнхөө хамгийн сайн чадах зүйлийг ашиглан доромжилно. Үүнийгээ ерөөсөө эмэгтэй хүнээс өшөөгөө авах гэж ойлгосон уу сургуулийнхаа бүх эмэгтэй оюутнуудыг хамруулна...гэх мэтчилэн.
Түүний энэ ажлаас ихэр ах дүү найзтайгаа хамт бизнесийн санаа олон түүнд хэлэхэд тэр түүнийг нь ашиглан энэхүү фейсбүүкийг бий болгоно. Анхны санаа нь өөрөө маш сайн байсан учир тэр дороо амжилт олж, сая сая хэрэглэгчтэй, гол баатар маань дэлхийн хамгийн залуу тэрбумтан болов.
Одоо энд нэг асуулт байна. Тэр яаж тэрбумтан болчихвоо? Өөрийгөө чаддаг мэддэг гэж боддог ямар ч залуугийн хор шарыг хөдөлгөх л зүйл.
Түүнд бизнесийн санаа байгаагүй, мөнгө байгаагүй. Фейсбүүкийг дууриалгаад хий гэвэл, хийж чадах хүн дэлхий дээр мянга мянгаараа бий.
Амжилтанд хүрсэн хамгийн том зүйл нь юу вэ гэвэл, тэр бол АНХДАГЧ. Монголд шинэ санаа, анхдагчийг огт үнэлдэггүй. Харин Марк Зүкербэргийг 25 тэрбумаар "шагнажээ". Гэхдээ мэдээж тэр мань мэт шиг надад санаа байна гээд дээшээ харж хэвтээгүй. Үүнийг би 2-р хүчин зүйл гэж нэрлэнэ-БҮТЭЭЛЧ СЭТГЭЛГЭЭ.
Дэлхий дээр хүмүүс ихэвчлэн 2 хэсэг хуваагддаг байлаа. Тархины зүүн тал нь хөгжсөн буюу ном шагайсан "мангарууд". Мангарууд гэдэг үгийг хашилтанд бичсэнийг анхааралдаа авна байх гэж найдаж байна. 2 дахь хэсэг нь тархины баруун тал нь хөгжсөн дуучин бүжигчин, тамирчид гм.
Харин 2ланг нь ижил түвшинд, бүр 2ланг нь өндөрт хөгжүүлсэн хүмүүс нэн ховор. Ийм хүмүүсийн нэг нь Фейсбүүкийг үндэслэгч, киноны маань гол баатар юм.
Одоо харин 3 дахь хүчин зүйлийг нэрлэмээр байна. Энэ нь өмнөх 2тойгоо ижил зүйл биш боловч уг бүтээлийн хувьд дурьдахгүй өнгөрч болохгүй гэж бодлоо. Тэр нь юу вэ гэвэл, тэр бол ХАКЕР. Олон хүн хакер гэж хэн болохыг мэдэхгүй мөртлөө, хакерууд өнөөдөр бидний амьдралд хэчнээн "аюултай" болох талаар лекц уншиж байлаа. Тэр хүмүүс тэр чигээрээ яваг. Харин хакер гэж хэн юм бэ гэж асууж байсан хүмүүст, Фейсбүүкийг чинь бий болгосон энэ этгээд бол хакер юм шүү. Миний компьютер вирустчихлээ гээд, дэлхий сөнөж байгаа юм шиг болдог хүмүүст хэчнээн сайхан санаа, хэчнээн бүтээлч сэтгэлгээ байгаад ийм түвшний веб сайт интернэтэд байрлуулах боломжгүй юм.
Санал сэтгэгдлийг харамгүй "сонсоно".
Monday, June 7, 2010
Програм бичихдээ ямар хэл сонгох вэ?
Програм бичихдээ ямар хэл сонгох вэ? гэдэг асуулт маш түгээмэл тавигддаг. Энэ асуултанд хариулах гэж оролдъё.
Компьютерийн систем нь техник хангамж ба програм хангамж гэсэн 2 үндсэн зүйлээс бүрддэг. Техник хангамж нь нүдэнд үзэгдэж гарт баригддаг бодитой эд зүйлс. Харин програм хангамж нь компьютерт зориулагдаж бичигдсэн програмыг хэлдэг. Програм бичихдээ техникийн талын зүйлийг мэдэхгүй юм уу, чухалчилахгүйгээр бичиж болох ба мөн компьютерийн эд анги буюу техник хангамжийг бүтээхдээ програм хангамжийн мэдлэггүй байж болно. Гэвч энэ 2 зүйл нь салшгүй нягт холбоотой ба бие биедээ нөлөөлдөг зүйлүүд.
Ямар ч програм бичсэн тэр нь нэг бол өөр ямар нэг програмаас хараат, эсвэл техник хангамжаас хараат байдаг. Жишээ нь Фортран гэж програмчлалын хэл дээр програм бичлээ гэхэд энэ нь өөр програм хангамжаас буюу компьютерийн хэл рүү хөрвүүлэгчээс хараат байна. Харин тэр хөрвүүлэгч нь өөрөө техник хангамжаас хараат. Учир нь компьютер 2-тын тооллын систем буюу 0,1-ээс бүтсэн тоон дарааллыг л ойлгодог. Ингэхээр дам дамаар яалт ч үгүй програм хангамж нь техник хангамжаас хараат болдог.
Хүний бичсэн програм хангамж 2-тын тооллын код, 8 эсвэл 16-тын тоолол, эсвэл компьютерийн хэл буюу assembly хэл рүү хөрвүүлэгдэж байж компьютерийн instruction ойлгож ажиллуулдаг.
Одоо бүгдээрээ 2 тоог хооронд нь нэмэх програм бичиж үзье.
2тын тооллын програм:
Location . Instruction code
0 . 0010 0000 0000 0100
1 . 0001 0000 0000 0101
10 . 0011 0000 0000 0110
11 . 0111 0000 0000 0001
100 . 0000 0000 0101 0011
101 . 1111 1111 1110 1001
110 . 0000 0000 0000 0000
16-тын тоололд
Location . Instruction
000 . 2004
001 . 1005
002 . 3006
003 . 7001
004 . 0053
005 . FFE9
006 . 0000
/Цэгүүдийг зөвхөн тусгаарлах зорилгоор бичив/
Assembly хэл дээр
ORG 0
LDA A
ADD B
STA C
HLT
A, DEC 27
B, DEC 52
C, DEC 0
END
Дээрх бичсэн програмуудыг бүр нарийн тайлбарлах нь хэцүү. Үүний тулд бүр компьютерийн бүтцийг эхнээс нь тайлбарлах хэрэг гарна. Бидний дээд түвшний програмчлалын хэл дээр бичсэн програм эдгээр лүү хувиргагддаг. Тэр хувиргалт хийгдэж байгааг нь compile гэж нэрлэдэг. Програм бичсэний дараа compile хийхэд алдаа заадаг нь бидний бичсэн кодыг хувиргасныг нь компьютер ойлгохгүй байгаа гэсэн үг.
Ингэж хувиргалт хийж дахин өөр програм ажиллуулах нь шууд компьютерийн хэл дээр бичсэнээс удаан уу гэвэл удаан. Гэвч дээрх кодуудыг бичсэн шалтгаан маань бидэнд шууд дээрх шиг код бичээд суух нь маш хүнд. Их цаг хугацаа, бага бүтээмж бий болгоно. Мэдээж assembly хэл дээр програм бичдэг үү гэвэл бичдэг.
Харин одоо дээр дурьдагдсан дээд түвшний хэлний тухай авч үзье. 2 тоо нэмэх програмыг Fortran гэж хэл дээр яаж бичигдэхийг харцгаая.
INTEGER A,B,C
DATA A,27 B,52
C=A+B
END
Энийг харахад ойлгомжтой байгаа байх. Integer төрлийн А, В гэсэн 2 тооны нийлбэрийг олж байна.
Өөр програмчлалын хэл мэддэг хүмүүс яг ижил програмыг яаж бичихийг бодоод харьцуулж үзээрэй. Яагаад харьцуулж үзээрэй гэж байгаа юм бэ гэхээр, тухайн програмнаасаа шалтгаалаад хэл болгон дээр өөрөөр бичигдэнэ.
Энд л миний хэлэх гээд байгаа санаа байгаа юм. Програмчлалын хэлний сонголт нь юунд зориулсан, юу хийдэг програм бичих гээд байгаагаас шалтгаална. 500 метрийн цаана байгаа ажил руугаа онгоцонд суугаад очдоггүй. Далайн цаана байгаа арал руу машинаар явна гэж байхгүй. Ер нь бол муу сайн хэл гэж байхгүй, юунд зориулагдсан хэл вэ гэдэгт л байгаа юм.
Хэрвээ хэн нэгэн зөвхөн гар утасны тоглоом бичдэг болно гэж байгаа бол Java л сурсан нь дээр. Хакер болох гэсэн хүн C,C++, Assembly л хамгийн тохиромжтой. Гэхдээ нэг чухал зүйл байдаг нь, огт програмчлал мэдэхгүй хүн, програмчлал ойлгохын тулд эхлээд ямар хэл сурах хэрэгтэй вэ гэдэг асуулт байдаг.
Мэргэжилтнүүд янз бүрийн хэл санал болгодог ба хамгийн түгээмэл санал болгодог 3 хэлийг хэлье.
1. Fortran - Энэ хэлийг санал болгодог шалтгаан нь сүрхий том програм бичиж болдогтоо биш. Хэл нь өөрөө уншихад маш амархан. Pseudocode буюу бид алгоритм бичихдээ англиар бичдэг. Фортран хэл нь яг англи хэлээр шууд бичиж байгаа юм шиг маш ойлгомжтой байдаг болохоор ихэнх сайн програмчлалын багш нар үргэлж энэ хэлийг эхлээд сурвал зүгээр гэж хэлдэг.
2. Pascal - Үүнийг бас л дээрхтэй адил шалтгаанаар санал болгодог. Фортран шиг бүтэн англи үгээр бичээд байдаггүй боловч бусад хэлтэй харьцуулахад бас л нилээн ойлгомжтой хэл. Миний хувьд бол процедур хандалтат програмчлалыг нилээн сайн ойлгож болох хэл. Үүнийг сурчих нэг давуу тал нь: Microsoft Dynamics Navision гэж ERP системийн configuration-ийг хийхэд C/AL editor гэж юман дээр хийдэг. C/AL editor нь Pascal дээр суурилж бий болсон хэл. Ялгаа нь объект хандалтат.
3. С - С is a Sea гэж үг байдаг. Хэтэрхий их зүйлийг агуулсан энэ хэлний талаар хаанаас нь юу гэж хэлэхээ мэдэхгүй юм. Ямартай ч нэг юмыг хэлэхэд Java java гэдэг хүмүүс эхлээд энэ хэлийг сурчихвал java шиг амархан хэл байхгүй болно. Ер нь ч тэгээд java-г хэл гэхээсээ илүү технологи гэдэгдээ.
Миний блогийн нэг бичлэгт энэ талаар гүйцэд бичиж хүрэлцэхгүй учир ингээд өндөрлөе. Бага зэргийн ойлголт өгч чадсан байх аа гэж найдаж байна.
Компьютерийн систем нь техник хангамж ба програм хангамж гэсэн 2 үндсэн зүйлээс бүрддэг. Техник хангамж нь нүдэнд үзэгдэж гарт баригддаг бодитой эд зүйлс. Харин програм хангамж нь компьютерт зориулагдаж бичигдсэн програмыг хэлдэг. Програм бичихдээ техникийн талын зүйлийг мэдэхгүй юм уу, чухалчилахгүйгээр бичиж болох ба мөн компьютерийн эд анги буюу техник хангамжийг бүтээхдээ програм хангамжийн мэдлэггүй байж болно. Гэвч энэ 2 зүйл нь салшгүй нягт холбоотой ба бие биедээ нөлөөлдөг зүйлүүд.
Ямар ч програм бичсэн тэр нь нэг бол өөр ямар нэг програмаас хараат, эсвэл техник хангамжаас хараат байдаг. Жишээ нь Фортран гэж програмчлалын хэл дээр програм бичлээ гэхэд энэ нь өөр програм хангамжаас буюу компьютерийн хэл рүү хөрвүүлэгчээс хараат байна. Харин тэр хөрвүүлэгч нь өөрөө техник хангамжаас хараат. Учир нь компьютер 2-тын тооллын систем буюу 0,1-ээс бүтсэн тоон дарааллыг л ойлгодог. Ингэхээр дам дамаар яалт ч үгүй програм хангамж нь техник хангамжаас хараат болдог.
Хүний бичсэн програм хангамж 2-тын тооллын код, 8 эсвэл 16-тын тоолол, эсвэл компьютерийн хэл буюу assembly хэл рүү хөрвүүлэгдэж байж компьютерийн instruction ойлгож ажиллуулдаг.
Одоо бүгдээрээ 2 тоог хооронд нь нэмэх програм бичиж үзье.
2тын тооллын програм:
Location . Instruction code
0 . 0010 0000 0000 0100
1 . 0001 0000 0000 0101
10 . 0011 0000 0000 0110
11 . 0111 0000 0000 0001
100 . 0000 0000 0101 0011
101 . 1111 1111 1110 1001
110 . 0000 0000 0000 0000
16-тын тоололд
Location . Instruction
000 . 2004
001 . 1005
002 . 3006
003 . 7001
004 . 0053
005 . FFE9
006 . 0000
/Цэгүүдийг зөвхөн тусгаарлах зорилгоор бичив/
Assembly хэл дээр
ORG 0
LDA A
ADD B
STA C
HLT
A, DEC 27
B, DEC 52
C, DEC 0
END
Дээрх бичсэн програмуудыг бүр нарийн тайлбарлах нь хэцүү. Үүний тулд бүр компьютерийн бүтцийг эхнээс нь тайлбарлах хэрэг гарна. Бидний дээд түвшний програмчлалын хэл дээр бичсэн програм эдгээр лүү хувиргагддаг. Тэр хувиргалт хийгдэж байгааг нь compile гэж нэрлэдэг. Програм бичсэний дараа compile хийхэд алдаа заадаг нь бидний бичсэн кодыг хувиргасныг нь компьютер ойлгохгүй байгаа гэсэн үг.
Ингэж хувиргалт хийж дахин өөр програм ажиллуулах нь шууд компьютерийн хэл дээр бичсэнээс удаан уу гэвэл удаан. Гэвч дээрх кодуудыг бичсэн шалтгаан маань бидэнд шууд дээрх шиг код бичээд суух нь маш хүнд. Их цаг хугацаа, бага бүтээмж бий болгоно. Мэдээж assembly хэл дээр програм бичдэг үү гэвэл бичдэг.
Харин одоо дээр дурьдагдсан дээд түвшний хэлний тухай авч үзье. 2 тоо нэмэх програмыг Fortran гэж хэл дээр яаж бичигдэхийг харцгаая.
INTEGER A,B,C
DATA A,27 B,52
C=A+B
END
Энийг харахад ойлгомжтой байгаа байх. Integer төрлийн А, В гэсэн 2 тооны нийлбэрийг олж байна.
Өөр програмчлалын хэл мэддэг хүмүүс яг ижил програмыг яаж бичихийг бодоод харьцуулж үзээрэй. Яагаад харьцуулж үзээрэй гэж байгаа юм бэ гэхээр, тухайн програмнаасаа шалтгаалаад хэл болгон дээр өөрөөр бичигдэнэ.
Энд л миний хэлэх гээд байгаа санаа байгаа юм. Програмчлалын хэлний сонголт нь юунд зориулсан, юу хийдэг програм бичих гээд байгаагаас шалтгаална. 500 метрийн цаана байгаа ажил руугаа онгоцонд суугаад очдоггүй. Далайн цаана байгаа арал руу машинаар явна гэж байхгүй. Ер нь бол муу сайн хэл гэж байхгүй, юунд зориулагдсан хэл вэ гэдэгт л байгаа юм.
Хэрвээ хэн нэгэн зөвхөн гар утасны тоглоом бичдэг болно гэж байгаа бол Java л сурсан нь дээр. Хакер болох гэсэн хүн C,C++, Assembly л хамгийн тохиромжтой. Гэхдээ нэг чухал зүйл байдаг нь, огт програмчлал мэдэхгүй хүн, програмчлал ойлгохын тулд эхлээд ямар хэл сурах хэрэгтэй вэ гэдэг асуулт байдаг.
Мэргэжилтнүүд янз бүрийн хэл санал болгодог ба хамгийн түгээмэл санал болгодог 3 хэлийг хэлье.
1. Fortran - Энэ хэлийг санал болгодог шалтгаан нь сүрхий том програм бичиж болдогтоо биш. Хэл нь өөрөө уншихад маш амархан. Pseudocode буюу бид алгоритм бичихдээ англиар бичдэг. Фортран хэл нь яг англи хэлээр шууд бичиж байгаа юм шиг маш ойлгомжтой байдаг болохоор ихэнх сайн програмчлалын багш нар үргэлж энэ хэлийг эхлээд сурвал зүгээр гэж хэлдэг.
2. Pascal - Үүнийг бас л дээрхтэй адил шалтгаанаар санал болгодог. Фортран шиг бүтэн англи үгээр бичээд байдаггүй боловч бусад хэлтэй харьцуулахад бас л нилээн ойлгомжтой хэл. Миний хувьд бол процедур хандалтат програмчлалыг нилээн сайн ойлгож болох хэл. Үүнийг сурчих нэг давуу тал нь: Microsoft Dynamics Navision гэж ERP системийн configuration-ийг хийхэд C/AL editor гэж юман дээр хийдэг. C/AL editor нь Pascal дээр суурилж бий болсон хэл. Ялгаа нь объект хандалтат.
3. С - С is a Sea гэж үг байдаг. Хэтэрхий их зүйлийг агуулсан энэ хэлний талаар хаанаас нь юу гэж хэлэхээ мэдэхгүй юм. Ямартай ч нэг юмыг хэлэхэд Java java гэдэг хүмүүс эхлээд энэ хэлийг сурчихвал java шиг амархан хэл байхгүй болно. Ер нь ч тэгээд java-г хэл гэхээсээ илүү технологи гэдэгдээ.
Миний блогийн нэг бичлэгт энэ талаар гүйцэд бичиж хүрэлцэхгүй учир ингээд өндөрлөе. Бага зэргийн ойлголт өгч чадсан байх аа гэж найдаж байна.
Sunday, June 6, 2010
Blender
Бараг жилийн өмнө эндхийн Linux user group-ийн mailing list-эд орсон юм. Анх бүртгүүлсний дараа нэг уулзалт зарлагдсан боловч жижигхээн шалтгаанаас болж очоогүй юм. Гэтэл түүнээс хойш нэг ч уулзалт зарлагддаггүй өмнөх дээр нь очоогүйдээ харамсаж байтал харин сарын өмнө нэг уулзалт болсон юм.
Уулзалтын сэдэв нь "Blender". IT-ийн төв, бараг хот гэж болохоор газар, нэг компаний байранд болсон юм. Linux user group-ийг компанийх нь сүлжээний админ анх санаачлан бий болгож, дизайнер нь түүнд тусалдаг, яг ажлыг нь 2хон хүн хийдэг цомхон груп болохыг нь мэдэж авлаа. Гэхдээ гишүүд нь бол маш олон. Уулзалтанд 10хан ирсэн нь, уулзалт болсон компаний байр дэндүү холтой холбоотой болов уу гэж бодлоо.
За эргээд компаний талаарх яриа руу оръё. Тус компани нь лайнукс үйлдлийн систем хэрэглэдэг, нийт ажлын 90 гаруй хувь нь лайнукс дээр, тодорхой тооны цөөхөн хэдэн ажил виндовс үйлдлийн систем дээр хийгддэг гэж хэлж байсан. Нэг сонирхолтой нь монгол уран бүтээлчидтэй хамтарч ажилладаг гэж хэлж байсан. Энэ талаар нэмж асуугаагүйдээ сүүлд нь их харамссанаа хэлэх нь зөв болов уу.
Дизайнер залуу нь өөрөө Blender дээр 10аад жил ажилласан ба энэ програмыг танилцуулсан юм. Миний хувьд 3 хэмжээст програмуудаас 3D's MAX бага зэрэг мэддэг боловч, хойшид Blender гэж уг програмыг судалж 3 хэмжээст ямар нэг юм хийх хэрэг гарвал үүнийг л нээнэ гэж бодож байгаа.
Тийм ч учраас энэ талаарх олж авсан энэхүү жоохон мэдээллийг хуваалцаж байгаа юм. Мэдлэг биш мэдээлэл хуваалцаж байгаадаа хүлцэл өчье.
Яагаад энэ тэгж их таалагдсан бэ? гэвэл:
- Opensource, татаж аваад хэрэглэхэд үнэ төлбөргүй. Хүмүүсийн хийсэн зүйлүүд нь интернэтэд байж байгаа. Нийт 200GB байсан байхаа.Энд дараад сайт руу нь орж үзэж болно.
- Хэмжээ нь маш жижиг. Миний татсан нь 15MB байсан. Энд дараад татаж авч болно.
- Миний мэдэх л бүх үйлдлийн систем дээр ажиллах юм байна лээ.
- Асуухад тодорхой хариулт өгөөгүй боловч, ямартай ч одоогийн байдлаар хамгийн хурдан рендэрлэдэг програм хангамж юм шиг байсан. Дашрамд дурьдахад дэлхий дээр одоогийн байдлаар нийт 200аад 3 хэмжээст програм хангамж байдаг шиг санаж байна.
- Уг програм нь 3 хэмжээст модель, анимейшн хийхээс гадна тоглоом хийж болдог нь маш том давуу тал шиг санагдсан. C,C++, python хэл дэмждэг нь бүр их аятайхан. Дээр нь хийж байгаа тоглоомоо рендэрлэхээсээ өмнө, өөрөөр хэлбэл хийж байхдаа тоглож болж байсан. Гэхдээ үүнд бас тийм ч итгэлтэй биш байна. Өмнө нь compileдчихсан юм уу рендэрлэсэн байж магадгүй.
Заза ямартай ч 3 хэмжээст сонирхдог, юм хийж сурах хүсэлтэй хүмүүст энэ програм хангамжийг санал болгож байна. Crackдчихсан нэг юм суулгах гэж, нөгөөхийнхөө install-ийг олох гэж янз бүр болж байхаар, май энийг хэрэглэ гээд байж байгаа үнэгүй, бас их давуу талтай уг програм хангамжийг хэрэглэх нь илүү дээр болов уу гэж бодож байна.
Уулзалтын сэдэв нь "Blender". IT-ийн төв, бараг хот гэж болохоор газар, нэг компаний байранд болсон юм. Linux user group-ийг компанийх нь сүлжээний админ анх санаачлан бий болгож, дизайнер нь түүнд тусалдаг, яг ажлыг нь 2хон хүн хийдэг цомхон груп болохыг нь мэдэж авлаа. Гэхдээ гишүүд нь бол маш олон. Уулзалтанд 10хан ирсэн нь, уулзалт болсон компаний байр дэндүү холтой холбоотой болов уу гэж бодлоо.
За эргээд компаний талаарх яриа руу оръё. Тус компани нь лайнукс үйлдлийн систем хэрэглэдэг, нийт ажлын 90 гаруй хувь нь лайнукс дээр, тодорхой тооны цөөхөн хэдэн ажил виндовс үйлдлийн систем дээр хийгддэг гэж хэлж байсан. Нэг сонирхолтой нь монгол уран бүтээлчидтэй хамтарч ажилладаг гэж хэлж байсан. Энэ талаар нэмж асуугаагүйдээ сүүлд нь их харамссанаа хэлэх нь зөв болов уу.
Дизайнер залуу нь өөрөө Blender дээр 10аад жил ажилласан ба энэ програмыг танилцуулсан юм. Миний хувьд 3 хэмжээст програмуудаас 3D's MAX бага зэрэг мэддэг боловч, хойшид Blender гэж уг програмыг судалж 3 хэмжээст ямар нэг юм хийх хэрэг гарвал үүнийг л нээнэ гэж бодож байгаа.
Тийм ч учраас энэ талаарх олж авсан энэхүү жоохон мэдээллийг хуваалцаж байгаа юм. Мэдлэг биш мэдээлэл хуваалцаж байгаадаа хүлцэл өчье.
Яагаад энэ тэгж их таалагдсан бэ? гэвэл:
- Opensource, татаж аваад хэрэглэхэд үнэ төлбөргүй. Хүмүүсийн хийсэн зүйлүүд нь интернэтэд байж байгаа. Нийт 200GB байсан байхаа.Энд дараад сайт руу нь орж үзэж болно.
- Хэмжээ нь маш жижиг. Миний татсан нь 15MB байсан. Энд дараад татаж авч болно.
- Миний мэдэх л бүх үйлдлийн систем дээр ажиллах юм байна лээ.
- Асуухад тодорхой хариулт өгөөгүй боловч, ямартай ч одоогийн байдлаар хамгийн хурдан рендэрлэдэг програм хангамж юм шиг байсан. Дашрамд дурьдахад дэлхий дээр одоогийн байдлаар нийт 200аад 3 хэмжээст програм хангамж байдаг шиг санаж байна.
- Уг програм нь 3 хэмжээст модель, анимейшн хийхээс гадна тоглоом хийж болдог нь маш том давуу тал шиг санагдсан. C,C++, python хэл дэмждэг нь бүр их аятайхан. Дээр нь хийж байгаа тоглоомоо рендэрлэхээсээ өмнө, өөрөөр хэлбэл хийж байхдаа тоглож болж байсан. Гэхдээ үүнд бас тийм ч итгэлтэй биш байна. Өмнө нь compileдчихсан юм уу рендэрлэсэн байж магадгүй.
Заза ямартай ч 3 хэмжээст сонирхдог, юм хийж сурах хүсэлтэй хүмүүст энэ програм хангамжийг санал болгож байна. Crackдчихсан нэг юм суулгах гэж, нөгөөхийнхөө install-ийг олох гэж янз бүр болж байхаар, май энийг хэрэглэ гээд байж байгаа үнэгүй, бас их давуу талтай уг програм хангамжийг хэрэглэх нь илүү дээр болов уу гэж бодож байна.
Thursday, June 3, 2010
Амьдралд хар цагаанаас өөр өнгө бий
Хэдэн юм хэлье гэж бодлоо. Юуны өмнө цөөхөн хэдэн бичлэгтэй блог руу маань тодорхой тооны хүмүүс хандаж орж ирж байгаад баяртай байгаагаа хэлэх нь зөв болов уу. Цаашдаа ер нь тогтмол бичнэ.
Орчуулгын тухай бичсэн маань их олон хүний уур ундууцлыг хүргэж байх шиг байна. Бодвол тэр орчуулагчид болон, орчуулагчдын хамаатан садан болов уу. Үгүй бол хөөрхий уул нь юу гэж тийм хачин үг хэллэгээр хүн доромжилж сэтгэгдэл бичихэв дээ. Эсвэл энэ компьютер гээч юмны ард суугаад удчихсан мэргэжил ойролцоо нөхөд маань ийм гаж сонин харьцааны "соёл"-той юм болов уу? Мэдэх юм алга.
Нөхдөө амьдралд хар цагаанаас өөр өнгө байдаг гэдгийг санацгаая аа. Хүмүүсийн сэтгэгдлийг уншихаар англиар баая гээд уриалчихсан юм шиг санагдаад бичсэнээ дахин дахин уншлаа. Тийм юм алгаа уул нь. Таны жорлондоо ороод хаанахаар дүлэх надад хамаагүй, зөвхөн англиар ярьцгаая гэж мээкээтээд байгаа ч юм биш.
do{ Унш;
}while(Ойлгохгүй байна)
гэсэн зарчимтайгаар бичсэн юмыг маань уншчих.
Энэ блогийн зорилгыг хүмүүст хэлэхэд:
Би өөрөө тийм лут амьтан юм биш. Компьютер гэж юмыг ойлгох гэж оролдож яваа л залуу. Зарим нэгний чинь хувьд бацаан, заримынх нь хувьд давсаг бололтой.
Лут юм мэддэг та нөхдөд зориулсан эд биш ээ. Харин Мэдээллийн Технологи гэж салбар луу орж яваа, эхлэн суралцаж байгаа, суралцахыг хүссэн бүх хүнд зориулж нээсэн юм. Мөн тодорхой мэдлэг чадвартай хүмүүстэй санал бодлоо солилцож хамтдаа хөгжих санаатай.
Ямартай ч одоогийн байдлаар олон юм бичээгүй ч цаашид тогтмол, анхан шатны зүйлүүдээс эхлээд бодол саналаа хуваалцах болно.
Харин тэр лут мэдлэгтэй, хүн амьтны ах болчихсон, бас ахыгаа балиашиглаж орж ирж үзсэн порноныхоо нервийг гаргадаг хүмүүс бол харин хэрэггүй. Та нарыг уншаач гэж би гуйхгүй, та нараас хойшид ч юу ч гуйхгүй.
Харин өөрийгөө хөгжүүлэх сонирхолтой, эрүүл сэтгэлгээтэй залуустай санал бодлоо солилцоход хэзээд бэлэн.
Эцэст нь, Миний энэ бичиж байгаа хэл бол Монголчууд бидний бие биетэйгээ ойлголцдог, биднийг бусдаас ялгадаг чухал соёл юм шүү,бүгдэд нь амжилт хүсье.
Орчуулгын тухай бичсэн маань их олон хүний уур ундууцлыг хүргэж байх шиг байна. Бодвол тэр орчуулагчид болон, орчуулагчдын хамаатан садан болов уу. Үгүй бол хөөрхий уул нь юу гэж тийм хачин үг хэллэгээр хүн доромжилж сэтгэгдэл бичихэв дээ. Эсвэл энэ компьютер гээч юмны ард суугаад удчихсан мэргэжил ойролцоо нөхөд маань ийм гаж сонин харьцааны "соёл"-той юм болов уу? Мэдэх юм алга.
Нөхдөө амьдралд хар цагаанаас өөр өнгө байдаг гэдгийг санацгаая аа. Хүмүүсийн сэтгэгдлийг уншихаар англиар баая гээд уриалчихсан юм шиг санагдаад бичсэнээ дахин дахин уншлаа. Тийм юм алгаа уул нь. Таны жорлондоо ороод хаанахаар дүлэх надад хамаагүй, зөвхөн англиар ярьцгаая гэж мээкээтээд байгаа ч юм биш.
do{ Унш;
}while(Ойлгохгүй байна)
гэсэн зарчимтайгаар бичсэн юмыг маань уншчих.
Энэ блогийн зорилгыг хүмүүст хэлэхэд:
Би өөрөө тийм лут амьтан юм биш. Компьютер гэж юмыг ойлгох гэж оролдож яваа л залуу. Зарим нэгний чинь хувьд бацаан, заримынх нь хувьд давсаг бололтой.
Лут юм мэддэг та нөхдөд зориулсан эд биш ээ. Харин Мэдээллийн Технологи гэж салбар луу орж яваа, эхлэн суралцаж байгаа, суралцахыг хүссэн бүх хүнд зориулж нээсэн юм. Мөн тодорхой мэдлэг чадвартай хүмүүстэй санал бодлоо солилцож хамтдаа хөгжих санаатай.
Ямартай ч одоогийн байдлаар олон юм бичээгүй ч цаашид тогтмол, анхан шатны зүйлүүдээс эхлээд бодол саналаа хуваалцах болно.
Харин тэр лут мэдлэгтэй, хүн амьтны ах болчихсон, бас ахыгаа балиашиглаж орж ирж үзсэн порноныхоо нервийг гаргадаг хүмүүс бол харин хэрэггүй. Та нарыг уншаач гэж би гуйхгүй, та нараас хойшид ч юу ч гуйхгүй.
Харин өөрийгөө хөгжүүлэх сонирхолтой, эрүүл сэтгэлгээтэй залуустай санал бодлоо солилцоход хэзээд бэлэн.
Эцэст нь, Миний энэ бичиж байгаа хэл бол Монголчууд бидний бие биетэйгээ ойлголцдог, биднийг бусдаас ялгадаг чухал соёл юм шүү,бүгдэд нь амжилт хүсье.
Tuesday, May 25, 2010
Мэдээллийн Технологийн ёс зүй
Бичиж эхлэхийн өмнө нэг зүйлийг хэлэхэд энэ сэдэв бол их төвөгтэй, маргаантай хэцүү зүйл.
Учир нь Мэдээллийн Технологийн ёс зүй буюу Ethics of Information Technology нь moral буюу ёс суртахуун гээч зүйлтэй шууд холбогддог. Эдгээр зүйлүүдийг тайлбарлахын тулд хэд хэдэн жишээ авах хэрэгтэй гэж бодож байна.
Жишээ 1. Нэг программист байлаа гэж бодъё. Нөхөр нилээн том компанид ажилладаг. Ажилладаг компани нь зохиогчийн эрхтэй програм хангамжтай /copyrighted software/. Харин нэг өдөр манай хүн компанийхаа эзэмшдэг програмуудыг хуулж аваад гэртээ хэрэглэжээ гэж үзье. Энэ бол ёс суртахуунгүй үйлдэл. Программист маань өөрөө тэр програмыг бичсэн байсан ч гэсэн.
Жишээ 2. Нэгэн компани бүх ажилчиддаа өөрийн гэсэн e-mail хаяг нээж өгдөг, өөрийн гэсэн сервертэй байг. Гэвч дарга ажил тарсны дараа тухлан сууж байгаад, бүх ажилчдынхаа хүлээж авсан болон явуулсан шууданг үзээд суудаг бол энэ байж болшгүй бүдүүлэг явдал. Ажлын и-мэйл хаягийг хэдийгээр зөвхөн ажлын зориулалтай хэрэглэх ёстой байтал, хэн нэгэн хувийн зорилготой ашигласан байсан ч гэсэн.
Жишээ 3. Ажлын зүйлийг хувьдаа ашигласан гэсэн санаа дээр дурьдагдсан. Хэрвээ би нэг компанид ажилладаг байлаа гэхэд, ажлын цагаар чатлаад суудаг бол бас л ёс суртахуунгүй асуудал. Надад тэнд суусны маань төлөө дарга мөнгө төлдөг, миний чатлаж байгаа интернэтийн төлбөрийг сар болгон хийдэг шүү дээ.
Жишээ 4. Энд арай өөр төрлийн жишээ авъя. ФМ радионы компани байлаа гэж бодъё. Тэд тодорхой долгионы төлөө засгийн газарт эсвэл зохих ёстой газар нь төлдөг. Одоо харин хүссэн юм аа ярьж чалчиж болох уу? Мэдээж үгүй. Тэдний долгион хүрч байгаа газар нутгийн оршин суугчдын өмнө хариуцлага хүлээх үүрэгтэй. Учир нь агаарын орон зай гэдэг засгийн газрын юм уу тодорхой албан тушаалтны бүр эсвэл радиогийн компаний ч өмч биш, харин тухайн газар нутгийн амьдран суугчдын өмч байдаг. Телевизийн хувьд ч адил. Монголын тэр олон сувгуудаар учиргүй баахан олон ангит солонгос кино гаргаж байгаа байдал бол ёс суртахуунгүй үйлдлүүдийн маш том жишээ.
Жишээ 5. Алдартай дуучин цомгоо гаргажээ. Цомог маш үнэтэй. Хөгжингүй орны хүмүүс болон өндөр орлоготой хүмүүс цомгийг нь аваад сонсчихож чадна. Гэтэл ядуу буурай орныхонд тийм боломж байхгүй. Нэг нөхөр мөнгөө төлж аваад, интернэтэд upload хийнэ. Мөнгөө төлж авсан тэр нөхөр өөрийн болсон зүйлээ яах нь түүний дур эсвэл хүний бүтээлийн үнэлэмжийг үгүй хийж байгаа хортон. Аль нь вэ?
Эндээс эхлээд маш олон зөв буруугийн тухай асуудал сөхөгдөж ирдэг. Өмнөх 4 жишээ ч гэсэн бас л адилхан. Үүнийг юу зохицуулах вэ? Морал уу? Морал гээчийн хэмжүүр яг юу вэ?
Учир нь Мэдээллийн Технологийн ёс зүй буюу Ethics of Information Technology нь moral буюу ёс суртахуун гээч зүйлтэй шууд холбогддог. Эдгээр зүйлүүдийг тайлбарлахын тулд хэд хэдэн жишээ авах хэрэгтэй гэж бодож байна.
Жишээ 1. Нэг программист байлаа гэж бодъё. Нөхөр нилээн том компанид ажилладаг. Ажилладаг компани нь зохиогчийн эрхтэй програм хангамжтай /copyrighted software/. Харин нэг өдөр манай хүн компанийхаа эзэмшдэг програмуудыг хуулж аваад гэртээ хэрэглэжээ гэж үзье. Энэ бол ёс суртахуунгүй үйлдэл. Программист маань өөрөө тэр програмыг бичсэн байсан ч гэсэн.
Жишээ 2. Нэгэн компани бүх ажилчиддаа өөрийн гэсэн e-mail хаяг нээж өгдөг, өөрийн гэсэн сервертэй байг. Гэвч дарга ажил тарсны дараа тухлан сууж байгаад, бүх ажилчдынхаа хүлээж авсан болон явуулсан шууданг үзээд суудаг бол энэ байж болшгүй бүдүүлэг явдал. Ажлын и-мэйл хаягийг хэдийгээр зөвхөн ажлын зориулалтай хэрэглэх ёстой байтал, хэн нэгэн хувийн зорилготой ашигласан байсан ч гэсэн.
Жишээ 3. Ажлын зүйлийг хувьдаа ашигласан гэсэн санаа дээр дурьдагдсан. Хэрвээ би нэг компанид ажилладаг байлаа гэхэд, ажлын цагаар чатлаад суудаг бол бас л ёс суртахуунгүй асуудал. Надад тэнд суусны маань төлөө дарга мөнгө төлдөг, миний чатлаж байгаа интернэтийн төлбөрийг сар болгон хийдэг шүү дээ.
Жишээ 4. Энд арай өөр төрлийн жишээ авъя. ФМ радионы компани байлаа гэж бодъё. Тэд тодорхой долгионы төлөө засгийн газарт эсвэл зохих ёстой газар нь төлдөг. Одоо харин хүссэн юм аа ярьж чалчиж болох уу? Мэдээж үгүй. Тэдний долгион хүрч байгаа газар нутгийн оршин суугчдын өмнө хариуцлага хүлээх үүрэгтэй. Учир нь агаарын орон зай гэдэг засгийн газрын юм уу тодорхой албан тушаалтны бүр эсвэл радиогийн компаний ч өмч биш, харин тухайн газар нутгийн амьдран суугчдын өмч байдаг. Телевизийн хувьд ч адил. Монголын тэр олон сувгуудаар учиргүй баахан олон ангит солонгос кино гаргаж байгаа байдал бол ёс суртахуунгүй үйлдлүүдийн маш том жишээ.
Жишээ 5. Алдартай дуучин цомгоо гаргажээ. Цомог маш үнэтэй. Хөгжингүй орны хүмүүс болон өндөр орлоготой хүмүүс цомгийг нь аваад сонсчихож чадна. Гэтэл ядуу буурай орныхонд тийм боломж байхгүй. Нэг нөхөр мөнгөө төлж аваад, интернэтэд upload хийнэ. Мөнгөө төлж авсан тэр нөхөр өөрийн болсон зүйлээ яах нь түүний дур эсвэл хүний бүтээлийн үнэлэмжийг үгүй хийж байгаа хортон. Аль нь вэ?
Эндээс эхлээд маш олон зөв буруугийн тухай асуудал сөхөгдөж ирдэг. Өмнөх 4 жишээ ч гэсэн бас л адилхан. Үүнийг юу зохицуулах вэ? Морал уу? Морал гээчийн хэмжүүр яг юу вэ?
Monday, April 26, 2010
.....
Блог дээрээ юм бичих гэсэн нэг л барьцгүй байгаад байна. Юун талаар мэдээлэл авахыг хүсч байгаа болон сонирхож байгаа зүйлээ хэлвэл блог дээрээ бичье гэж бодлоо.
Мөн жирийн хэрэглэгчид ч гэсэн мэдэхийг хүссэн зүйл байвал хэлээрэй. Аль болох ойлгомжтой энгийн байдлаар тайлбарлахыг хичээнээ.
Баярлалаа.
Мөн жирийн хэрэглэгчид ч гэсэн мэдэхийг хүссэн зүйл байвал хэлээрэй. Аль болох ойлгомжтой энгийн байдлаар тайлбарлахыг хичээнээ.
Баярлалаа.
Subscribe to:
Posts (Atom)
